ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հանձնաժողովը ճարտարապետ Կարո Հալաբյանի մասնակցությամբ, որն այդ ժամանակ ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության նախագահն էր, փայլուն կատարեց իր վրա դրված կազմակերպչական ամբողջ պարտականությունները:

Կազմակերպման օրվանից ՀՃՄ-ն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Խորհրդային Հայաստանի տնտեսության կառուցման ու մշակութային կյանքին: Նրա անդամները լծվել են ստեղծագործ աշխատանքի քաղաքաշինության, հուշարձանների պահպանման, երիտասարդ ճարտարապետների կրթության, ճարտարապետության տեսության ու պատմության զարգացման գործընթացներին:

Թամանյանական դպրոցի հետևորդների, ավագ սերնդի ճարտարապետների կողմից ստեղծվեցին բազմաթիվ ճարտարապետական և գեղագիտական մեծ արժեք ունեցող հետաքրքիր, ազգային դիմագծով և նոր մոտեցումով կատարված բազմաթիվ համալիրներ, շենքեր և կառույցներ: ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության մաս կազմելով, մեր միությունն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության կազմակերպչական, ստեղծագործական-հասարակական կյանքին միշտ զգալով մյուս հանրապետությունների միությունների ուշադրությունն ու հարգանքը:

1988 թ. Սպիտակի աղետալի երկրաշարժը կործանարար հետևանք թողեց: Զոհվեց ավելի քան 25.000 մարդ, հիմնովին ավերվեց Սպիտակ քաղաքը, ավերվեց Լենինականը: Երկրի 1/3 մասը զրկվեց իր տնտեսական հիմքից, բնակֆոնդից:

Աշխարհը օգնության ձեռք մեկնեց Հայաստանին: ԽՍՀՄ հանրապետությունների բազմաթիվ ճարտարապետներ շտապեցին Հայաստան՝ օգնելու իրենց գործընկերներին: Այդ օրերին ՀՃՄ-ի Ճարտարապետի տունը վերածվեց շտաբի, որտեղ և՛ նախագծվում, և՛ հավաքվում էին տարբեր նախագծային կազմակերպությունների կողմից կատարված բնակելի, հասարակական, առողջապահական, դպրոցական շենքերի նախագծերը:

1991 թ. ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանի ճարտարապետներն ակտիվ մասնակցություն ունեցան Հայաստանի անկախացման, Արցախի ազատագրման, Հայաստանի Հանրապետության՝ որպես անկախ ու սուվերեն պետության կայացման գործընթացներին:

Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամները անմիջական մասնակցություն ունեցան ստեղծված նոր քաղաքական-տնտեսական հարաբերություններում, մեծ աշխատանք տանելով քաղաքաշինության և ճարտարապետության բնագավառում օրենսդրական դաշտ լուծելուն:

1992 թվականին նախկին Խորհրդային Միության հանրապետությունների ճարտարապետների միությունները, շարունակելու համար իրենց միացյալ գործունեությունը՝ ուղղված ճարտարապետության զարգացմանը, կազմակերպեցին ճարտարապետների Միությունների Միջազգային Ասոցիացիան /MACA/, որի հիմնադիր անդամներից էր նաև Հայաստանի Ճարտարապետների միությունը:

Ռոտացիոն կարգով Ասոցիացիան յուրաքանչյուր տարի ղեկավարում է Ասոցիացիայի կազմում գտնվող միություններից մեկի նախագահը: 1995-1997 թթ. MACA-ի նախագահի պարտականությունները կատարել է ՀՃՄ նախագահ Ա. Զուրաբյանը: 2012-2013 թթ. MACA-ի նախագահի պարտականությունները կատարել է ՀՃՄ նախագահ Մ. Մինասյանը:

Հայաստանի Ճարտարապետների միությունը /այժմ պալատ/ 1999 թվականից Ճարտարապետների Միջազգային Միության /UIA/ լիարժեք անդամ է ձայնի իրավունքով, որի կազմում ընդգրկված են աշխարհի ավելի քան 140 երկրների Ճարտարապետների միությունները:

Ստեղծված նոր քաղաքական և տնտեսական փոփոխությունները փոփոխություն մտցրեցին յուրաքանչյուր մարդու կյանքում: Միության անդամների մի զգալի մաս մեկնեց արտերկիր աշխատանք գտնելու նպատակով: Արտերկիր մեկնած ճարտարապետները հիմնականում հաստատվեցին ՌԴ-ի Մոսկվա քաղաքում և ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում:

Չկորցնելու համար մեր միության անդամներին, 2005 թվ. կազմակերպվեց ՀՃՄ-ի Լոս Անջելեսի մասնաճյուղը /նախագահ՝ Վ. Ակշիհերլյան/ և 2006 թվ. կազմակերպվեց ՀՃՄ-ի Մոսկվայի մասնաճյուղը /նախագահ՝ Կ. Բալյան/:

Հայ ճարտարապետները, չնայած ոչ նպաստավոր պայմաններին, իրենց աշխատանքով ճարտարապետության և քաղաքաշինության բնագավառում ակտիվորեն մասնակցում են նորանկախ Հայաստանի կայացման և հզորացման գործընթացին: Վերջին 25 տարում եղել են նշանակալից ձեռքբերումներ: Միևնույն ժամանակ ունեցել ենք մեծ կորուստներ, ընկել է ճարտարապետների հեղինակությունը:

Նոր ժամանակները թելադրեցին նորովի նայել ՀՃՄ-ի աշխատանքների կազմակերպման հարցերին: Անհրաժեշտություն առաջացավ արմատապես վերանայել միության՝ որպես հասարակական կազմակերպության գործունեությունը: Ուսումնասիրվեց արտասահմանյան երկրների նմանատիպ կազմակերպությունների կառուցվածքն ու փորձը: Կազմակերպվեցին բազմաթիվ քննարկումներ:

Ճարտարապետների միության մասնագիտական խմբի և ՀՀ Քաղաքաշինության կոմիտեի մասնագետների համատեղ աշխատանքով 2006 թվականից սկսվեց քննարկումների մի ամբողջ շղթա, որի ընթացքում մշակվեց «Ճարտարապետական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքը:

Օրենքը երկրի նախագահի կողմից հաստատվեց և ուժի մեջ մտավ 2018 թվականի հունվարի 6-ին: Ընդունված օրենքով պետությունը որոշ գործառույթներ փոխանցում է Հայաստանի Ճարտարապետների պալատին (ճարտարապետների և ճարտարագետ-կոնստրուկտորների Արտոնագրերի տրամադրում, մասնագիտական որակի բարձրացման համար շարունակական ուսուցման ծրագրերի պատրաստում և այլն):